لوله سیاه درزدار چیست؟

لوله سیاه درزدار (Black Welded Pipe) یکی از رایج‌ترین و پرمصرف‌ترین لوله‌های فولادی در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی به شمار می‌رود. قیمت اقتصادی، دسترسی آسان در بازار آهن شادآباد و تنوع بالا در سایز و ضخامت باعث شده است این نوع لوله به گزینه‌ای محبوب برای پیمانکاران، مهندسان تأسیسات و فعالان حوزه سازه‌های فلزی تبدیل شود.
در این مقاله تلاش کرده‌ایم با نگاهی فنی و کاربردی، به‌صورت دقیق فرآیند تولید لوله سیاه درزدار، انواع مختلف آن، موارد مصرف در صنایع گوناگون، مزایا و محدودیت‌ها را بررسی کنیم. در پایان نیز به مهم‌ترین نکات هنگام خرید اشاره می‌کنیم تا بتوانید با آگاهی کامل، انتخابی مطمئن و مقرون‌به‌صرفه برای پروژه خود داشته باشید.

زرپالایش عصر صنعت مرکز تخصصی فروش انواع لوله های صنعتی درزدار با بهترین قیمت و کیفیت است و همواره بهترین محصولات از برترین برندهای لوله بازار آهن را برای شما فراهم می نماید.

لوله سیاه درزدار چیست؟

لوله سیاه درزدار یکی از انواع رایج لوله‌های فولادی کربنی است که از ورق فولادی نورد گرم تولید می‌شود. در فرآیند ساخت، ورق پس از عبور از خطوط فرم‌دهی، به شکل استوانه‌ای درآمده و لبه‌های آن با استفاده از روش‌های جوشکاری صنعتی (نظیر جوش مقاومتی الکتریکی یا فرکانس بالا) به یکدیگر متصل می‌شوند. وجود همین خط جوش طولی، وجه تمایز اصلی این محصول با لوله‌های بدون درز (مانیسمان) محسوب می‌شود.
سطح لوله سیاه درزدار به‌طور طبیعی دارای رنگ تیره متمایل به مشکی است که نتیجه تشکیل لایه اکسید آهن در فرآیند نورد گرم می‌باشد. این لوله‌ها فاقد هرگونه پوشش محافظ نظیر گالوانیزه هستند و به همین دلیل بیشتر در سیستم‌هایی با فشار و دمای کاری پایین تا متوسط و در محیط‌های غیرخورنده اسیدی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

فرآیند تولید لوله سیاه درزدار

• انتخاب ورق فولادی با ضخامت مشخص
فرآیند تولید با انتخاب ورق فولادی نورد گرم آغاز می‌شود. ضخامت، گرید فولاد و کیفیت سطح ورق بر اساس کاربرد نهایی لوله (ساختمانی، صنعتی یا تأسیساتی) تعیین می‌گردد و نقش مستقیمی در تحمل فشار، استحکام مکانیکی و طول عمر لوله دارد. و بر همین اساس لوله های درزدار در مدل های متنوعی دسته بندی می شوند.
• فرم‌دهی ورق به شکل استوانه‌ای
ورق فولادی پس از برش، وارد خطوط فرم‌دهی شده و با عبور از مجموعه‌ای از غلتک‌ها به‌تدریج به شکل استوانه‌ای (لوله) درمی‌آید. دقت در این مرحله برای یکنواختی قطر و هم‌راستایی لبه‌ها اهمیت بالایی دارد.
• جوشکاری درز لوله
پس از فرم‌دهی، لبه‌های ورق به یکدیگر متصل می‌شوند. جوشکاری بسته به نوع تولید به یکی از روش‌های زیر انجام می‌گیرد:
درز مستقیم (ERW / HFIW): مناسب برای لوله‌های ساختمانی و تأسیساتی با قطرهای متداول
درز مارپیچ (Spiral): مورد استفاده در لوله‌های با قطر بالا و کاربردهای خاص صنعتی از این مدل جوشکاری استفاده می شود که به لوله های اسپیرال معروف هستند.
• خنک‌کاری و برش در طول استاندارد
پس از عملیات جوشکاری، لوله خنک شده و مطابق استانداردهای رایج بازار، معمولاً در طول‌های ۶ متری برش داده می‌شود. در این مرحله کنترل ابعاد و تلرانس‌های هندسی انجام می‌گیرد.
• کنترل کیفیت و تست جوش (در لوله‌های تست‌دار)
در لوله‌های تست‌دار، کیفیت خط جوش از طریق تست‌های مخرب و غیرمخرب مانند تست هیدرواستاتیک یا NDT بررسی می‌شود تا از عدم نشتی و سلامت ساختاری لوله اطمینان حاصل گردد.

 

🔎 نکته فنی:
کیفیت نهایی لوله سیاه درزدار به‌طور مستقیم به دقت فرآیند فرم‌دهی، نوع و کیفیت جوشکاری و کنترل‌های کیفی وابسته است. به همین دلیل، انتخاب تولیدکننده و تأمین‌کننده معتبر نقش کلیدی در عملکرد ایمن و طول عمر این نوع لوله در پروژه‌های پایپینگ دارد.

 

 

انواع لوله سیاه درزدار

در بازار آهن ایران مدل های متنوعی از لوله های صنعتی سیاه درزدار بسته به ضخامت، وزن و نوع کنترل کیفی تولید می‌شوند. شناخت درست این دسته‌ها نقش مهمی در انتخاب صحیح لوله و خرید، افزایش ایمنی پروژه و کنترل هزینه‌ها دارد.
در ادامه به معرفی دسته بندی های لوله سیاه در بازار آهن ایران می پردازیم و کاربرد های این محصولات را معرفی می کنیم.

لوله سیاه سبک

لوله های صنعتی سیاه سبک که در بازار به لوله های روکار هم معروف است، دارای ضخامت دیواره کمتر و وزن پایین‌تری نسبت به سایر انواع لوله سیاه است. این ویژگی باعث می‌شود حمل‌ونقل و اجرای آن ساده‌تر بوده و هزینه نهایی پروژه کاهش پیدا کند.
از لوله سیاه سبک در پروژه‌های ساختمانی، مانند لوله‌کشی شوفاژ واحدهای مسکونی، اجرای سیستم‌های تهویه، یا استفاده به‌عنوان المان‌های سازه‌ای غیر باربر، استفاده می‌شود.
در عمل، بسیاری از پیمانکاران ساختمانی برای موتورخانه‌های کوچک یا شاسی‌کشی‌های داخلی، لوله سیاه سبک را به دلیل قیمت اقتصادی و کفایت فنی انتخاب می‌کنند.
همانطور که در بالا اشاره شد به لوله های سیاه سبک «روکار» می گوییم، منظور ما از عبارت روکار این است که این لوله‌ها اغلب برای انتقال سیالات در فشارهای پایین و متوسط و همچنین در فضاهایی استفاده می شوند که تحت تنش‌های مکانیکی خیلی سنگین قرار نمی‌گیرند.

لوله سیاه سنگین مطابق استاندارد DIN 2440

تفاوت اصلی لوله سیاه سنگین با سبک در ضخامت این لوله ها است در واقع لوله های سنگین با ضخامت دیواره و وزن بالاتر تولید می‌شود و از نظر مقاومت مکانیکی و تحمل فشار، عملکرد بهتری نسبت به نوع سبک دارد.
این نوع لوله معمولاً مطابق استاندارد DIN 2440 ساخته می‌شود که پارامترهایی مانند قطر اسمی، ضخامت، وزن و تلرانس‌ها را به‌صورت دقیق مشخص می‌کند.
در پروژه‌های تأسیساتی بزرگ، خطوط انتقال سیالات کم‌فشار، ساخت اسکلت‌های فلزی، سوله‌ها و همچنین سیستم‌های گازرسانی صنعتی، استفاده از لوله سیاه سنگین رایج است.
به‌عنوان مثال، در بسیاری از موتورخانه‌های مرکزی ساختمان‌های چند طبقه یا پروژه‌های صنعتی، به‌دلیل الزامات ایمنی و دوام، مهندسان ترجیح می‌دهند از لوله سیاه سنگین استفاده کنند تا ریسک تغییر شکل یا آسیب در طول زمان کاهش یابد.

تفاوت لوله سیاه سبک و سنگین چیست؟

شناخت تفاوت بین لوله سیاه سبک و سنگین، پایه‌ی یک انتخاب درست در هر پروژه تأسیساتی یا ساختمانی است. اشتباه در این انتخاب می‌تواند یا باعث افزایش ریسک ایمنی پروژه شود (استفاده از لوله سبک در شرایط پرفشار) یا منجر به هزینه‌تراشی غیرضروری گردد (به‌کارگیری لوله سنگین برای کاربردهای ساده).
تفاوت اصلی این دو نوع لوله، به ضخامت اسمی یا رده وزنی آن‌ها برمی‌گردد.
1. ضخامت دیواره (رده وزنی):
لوله‌های سیاه سبک دارای ضخامت دیواره کمتر هستند (معمولاً در بازه ۲ تا ۲.۵ میلی‌متر)، در حالی که لوله‌های سیاه سنگین با ضخامت‌های بالاتر (۴ میلی‌متر و بیشتر) تولید می‌شوند. این تفاوت مستقیماً بر مقاومت مکانیکی لوله اثر می‌گذارد.
2. وزن:
کاهش ضخامت در لوله‌های سبک، باعث کاهش وزن هر شاخه می‌شود. این موضوع علاوه بر سهولت در حمل‌ونقل و نصب، روی قیمت نهایی نیز تأثیر قابل‌توجهی دارد.
3. فشار کاری قابل تحمل:
لوله‌های سنگین برای کاربردهایی مانند خطوط اصلی گاز، آبرسانی با فشار بالا و سیستم‌های صنعتی طراحی شده‌اند. در مقابل، لوله سیاه درزدار سبک (به‌ویژه در نصب‌های روکار) گزینه‌ای مناسب برای فضاهایی با فشار کاری پایین است که لوله بیشتر نقش مسیر عبور سیال یا کانال تأسیساتی را ایفا می‌کند.
4. قیمت:
در یک سایز مشخص، قیمت لوله سیاه درزدار سبک همواره کمتر از نمونه سنگین آن است؛ موضوعی که در پروژه‌های متراژ بالا می‌تواند صرفه‌جویی مالی قابل توجهی ایجاد کند.

نکته مهم برای پیمانکاران و مجریان پروژه:
«سبک» بودن به هیچ عنوان به معنای «بی‌کیفیت» بودن نیست. این واژه صرفاً به کاهش کنترل‌شده و استاندارد ضخامت برای کاربردهای مشخص اشاره دارد، نه استفاده از مواد اولیه نامرغوب. برای اطمینان از کیفیت، رعایت استاندارد تولید و یکنواختی ضخامت، حتماً از تأمین‌کنندگان معتبر مانند دانش اتصال خرید کنید تا از بابت ایمنی و دوام پروژه خیال‌تان راحت باشد.

 

دسته‌بندی لوله سیاه درزدار از نظر تست

لوله سیاه تست‌دار (تست آب)

این نوع لوله پس از تولید، تحت تست هیدرواستاتیک (تست آب) قرار می‌گیرد تا از سلامت خط جوش و عدم نشتی اطمینان حاصل شود. لوله‌های تست‌دار معمولاً در سیستم‌های حساس به نشتی، مانند گازرسانی خانگی و صنعتی با فشار پایین، کاربرد دارند.
در تجربه‌های اجرایی، استفاده از لوله تست‌دار در پروژه‌های گازکشی داخل ساختمان، نه‌تنها یک الزام فنی، بلکه یک انتخاب ایمن برای جلوگیری از مشکلات بهره‌برداری و تأییدیه‌های نظارتی محسوب می‌شود.

لوله سیاه صنعتی (بدون تست)

لوله‌های سیاه صنعتی بدون انجام تست هیدرواستاتیک عرضه می‌شوند و بیشتر در کاربردهایی مورد استفاده قرار می‌گیرند که سیال تحت فشار در سیستم وجود ندارد یا نقش لوله صرفاً سازه‌ای است.
این لوله‌ها در ساخت سازه‌های فلزی، پایه‌ها، فریم‌ها، داربست‌ها و کاربردهای عمرانی غیر فشاری استفاده گسترده‌ای دارند.

به‌طور مثال، در اجرای سازه‌های فلزی سالن‌ها یا شاسی‌کشی تجهیزات صنعتی، معمولاً نیازی به لوله تست‌دار نیست و لوله صنعتی گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و منطقی به شمار می‌رود.

استانداردهای رایج لوله سیاه درزدار

لوله‌های سیاه درزدار بر اساس استانداردهای معتبر ملی و بین‌المللی پاپینگ تولید می‌شوند تا از نظر ابعادی، مکانیکی و ایمنی، عملکرد قابل قبولی در کاربردهای مختلف داشته باشند. شناخت این استانداردها به مهندسان پاپینگ و خریداران کمک می‌کند تا متناسب با شرایط پروژه، انتخاب درستی داشته باشند.

DIN 2440

این استاندارد یکی از پرکاربردترین مراجع برای تولید لوله‌های سیاه درزدار سنگین محسوب می‌شود. لوله‌های تولیدشده بر اساس DIN 2440 دارای ضخامت و وزن بالاتری بوده و معمولاً در تأسیسات، سازه‌های فلزی و خطوط صنعتی با تنش مکانیکی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

DIN 2441

استاندارد DIN 2441 بیشتر برای لوله‌هایی با ضخامت کمتر نسبت به DIN 2440 به‌کار می‌رود و در پروژه‌های ساختمانی، سیستم‌های شوفاژ و کاربردهای عمومی صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ASTM A53

این استاندارد بین‌المللی، یکی از رایج‌ترین مراجع در استاندارد پروژه‌های صنعتی و تأسیساتی است و لوله‌های فولادی درزدار و بدون درز را برای انتقال سیالات کم‌فشار و متوسط پوشش می‌دهد. ASTM A53 معمولاً در پروژه‌هایی که نیاز به تطابق با مشخصات فنی جهانی دارند، مورد توجه قرار می‌گیرد.
این استانداردها پارامترهای مهمی از جمله ضخامت دیواره، وزن واحد طول، تلرانس‌های ابعادی و محدوده کاربرد مجاز لوله را مشخص می‌کنند و رعایت آن‌ها نقش مهمی در ایمنی، دوام و عملکرد صحیح سیستم‌های پایپینگ دارد.

نکات مهم هنگام خرید لوله سیاه درزدار

انتخاب صحیح لوله سیاه درزدار، نقش مستقیمی در ایمنی، دوام و هزینه نهایی پروژه دارد. پیش از ثبت سفارش، توجه به چند نکته کلیدی می‌تواند از بروز هزینه‌های اضافی و مشکلات اجرایی در آینده جلوگیری کند:

• نوع کاربرد لوله : ابتدا مشخص کنید لوله برای مصارف تأسیساتی (مانند گازرسانی یا شوفاژ) استفاده می‌شود یا کاربرد سازه‌ای دارد. این موضوع مستقیماً بر انتخاب ضخامت، استاندارد و تست‌دار بودن لوله تأثیر می‌گذارد.
• سایز و ضخامت دقیق موردنیاز : انتخاب نادرست قطر یا ضخامت می‌تواند منجر به کاهش ایمنی یا افزایش غیرضروری هزینه‌ها شود. بهتر است مشخصات فنی دقیق پروژه پیش از خرید بررسی شود.
• تست‌دار یا بدون تست بودن لوله: برای خطوط گازرسانی و سیستم‌های حساس، استفاده از لوله‌های تست‌دار الزامی است؛ در حالی‌که برای مصارف سازه‌ای، لوله‌های صنعتی بدون تست نیز پاسخگوی نیاز پروژه خواهند بود.
• استاندارد تولید : اطمینان از تولید لوله مطابق استانداردهای معتبر، به‌ویژه DIN 2440، تضمین‌کننده کیفیت، ضخامت واقعی و استحکام لوله خواهد بود.
• وزن واقعی هر شاخه: وزن لوله یکی از شاخص‌های مهم کیفیت است. اختلاف وزن با مقادیر استاندارد می‌تواند نشانه کاهش ضخامت یا افت کیفیت باشد.
• قیمت به‌روز بازار : با توجه به نوسانات بازار آهن‌آلات، دریافت قیمت لحظه‌ای و معتبر پیش از خرید اهمیت بالایی دارد.

💡 پیشنهاد حرفه‌ای:
در زمان مقایسه قیمت‌ها، همواره قیمت لوله سیاه را بر اساس وزن واقعی (کیلوگرم) بررسی کنید، نه صرفاً قیمت هر شاخه؛ این روش دقیق‌ترین معیار برای ارزیابی ارزش واقعی خرید است.

خرید مطمئن لوله سیاه درزدار از زرپالایش عصر صنعت

زرپالایش عصر صنعت به‌عنوان یکی از مراکز تخصصی فروش لوله‌های سیاه درزدار، با تأمین محصولات مطابق استاندارد، ارائه قیمت به‌روز و مشاوره فنی پیش از خرید، همراه مطمئن پروژه‌های ساختمانی و صنعتی شماست.

امکان تأمین انواع لوله سیاه سبک، سنگین و تست‌دار با مشخصات فنی دقیق، این مجموعه را به انتخابی قابل اعتماد برای پیمانکاران و مدیران خرید تبدیل کرده است.